Dzień Dziadka

(Prawnuk)

Zadzwoniłam dziś do mojego dziadka, ojca mojego taty, młodziana po osiemdziesiątce. Gdy dorastałam nie byliśmy sobie bardzo bliscy, nad czym ubolewam - ubolewam, takie literackie słowo, a próżno szukać lepszego. Żadnych rodzinnych kataklizmów, żadnych barwnych sporów. Po prostu, tak wyszło.

Pewnie nie mogło wyjść inaczej... Surowy, małomówny, solidny mężczyzna. Kiedy mieszkałam jeszcze z rodzicami i odbierałam telefon od dziadka, słyszałam - zawsze, zawsze - te same dwa słowa: "Tata jest?". I nic więcej. Nigdy.

Lata mijały, widywaliśmy się z babcią i z dziadkiem z okazji świąt, urodzin, jakichś niedziel, wachlarza familijnych uroczystości. Chyba nie rozmawialiśmy wcale, on i ja. W roku 2003, a może trochę wcześniej lub później, zachorowała babcia. Pojechaliśmy do nich pewnego niedzielnego popołudnia, babcia spała. Usiadłam na podłodze ich kawalerki, po ciemku, dziadek przysiadł w fotelu. Wyraźnie zmęczony, zapatrzony w przestrzeń. Zajmował się już wtedy babcią od dwóch lat. Długo ważyłam słowa, aż powiedziałam coś o tym, że go podziwiam (takie niesforne słowo, zauważyliście, że często używane przez mówiącego w znaczeniu zgoła odmiennym od właściwego - ale znów, jedyne trafne). Dziadek jakby się wybudził. Głosem tak zaskoczonym, że wręcz rozbawionym, zapytał: "A dlaczego?". Po czym padły słowa, po których nigdy już nie pomyślałam o nim dwuwymiarowo, jak przedtem. Cała ta scena zapadła mi w pamięć, ten najkrótszy film o miłości i odpowiedzialności, jaki widziałam. Na pierwszym planie siwy mężczyzna, na drugim - ciężko chora, śpiąca siwa kobieta, razem od ponad 55 lat, głos mężczyzny, spracowany, najprostszy, pobrzmiewający nutą nienawykłego do zwierzeń zawstydzenia, dwa słowa, nic więcej: "Przecież ślubowałem."

Po śmierci babci zaparłam się, że nawiążę z dziadkiem nić porozumienia. I myślę, że mi się udało. Łaknę informacji o tym, jak żyli, on i babcia, przez te dziesiątki lat. Kamienie jakiej drogi kładł dziadek, będąc chłopcem, co gotowała babcia, mając za zadanie wykarmić czworo dzieci w niewesołych finansowo warunkach. Co jadali na śniadanie? Jak spędzali Sylwestra? Rzep czepiający się psiego ogona setkami pytań - to ja. 

A dziadek ma pamięć fenomenalną, i oczywisty sentyment do przeszłości. Zna daty narodzin (i daty śmierci) wszystkich braci i sióstr swojej żony (a było ich w domu dziesięcioro). Notuję, dziadek wymienia po kolei imiona, nazwiska, z chirurgiczną precyzją padają coraz to nowe dni, miesiące, lata. Pamięci do dat, liczb, nie odziedziczyłam po nim, niestety, ani po moim tacie, recytującym z pamięci ceny poszczególnych artykułów spożywczych w wybranych latach...       

Ilekroć jestem w Polsce, a jestem w Polsce często, odwiedzam dziadka, z mężem, z rodzicami, koniecznie z Williamem. Dziadek zwyczajowo pyta, co nam zrobić do picia, po czym idzie do kuchni realizować zamówienie (ja za nim, w roli rzepa). Wraca. Stawia na stoliku (o, przepraszam, na ławie) napoje, dla taty kawa (w tandemie z paczką śmietanki do kawy w proszku), dla mamy i dla mnie herbata, dla małżonka wieczny "lemon". Ciastka w nieśmiertelnej puszce z pękami irysów, cukier w ceramicznym pojemniku ze słodkim napisem "coffee". Lubię tę jego kawalerkę, z meblościanką z tak zwaną bombką, z natłokiem kryształów - wszystkie stoją tu właściwie tak jak stały, kiedy żyła babcia. Choć wokół zaszło dużo zmian - dziadek zmienił kanapę, fotele, dywan, telewizor, firany, wymienił drzwi, wykafelkował w duchu nowoczesnym łazienkę. Jest genialnym zaprzeczeniem starzejącego się malkontenta - co roku swoje urodziny hucznie wyprawia w restauracji, zawsze na nie czeka - jak i na Boże Narodzenie (najszczodrzej oświetlony balkon w całym wieżowcu!), i oczywiście na wiosnę, bo z wiosną nadchodzi sezon działkowca. Dziadek, człowiek po osiemdziesiątce i po zawale, wskakuje wtedy na rower i jedzie sadzić, pielić i pielęgnować.

U dziadka w przedpokoju wisi zdjęcie, na którym mam pewnie 6 lat (pozwalam sobie na tę niepewność, wiedząc, że na odwrocie zdjęcia dziadek swym kronikarskim zwyczajem wpisał datę). Babcia i dziadek, wokół wnuki. Gdy jestem u dziadka, za każdym razem zerkam na to zdjęcie, jednym płynnym ruchem unosząc się ćwierć wieku wstecz.

...

Zadzwoniłam dziś do mojego dziadka, ojca mojego taty, młodziana po osiemdziesiątce. Powiedział mi, jakie bierze leki, co ile godzin co i w jakiej ilości, kiedy mocniej kaszle (właśnie przeszedł obustronne zapalenie oskrzeli), kiedy wybiera się na kontrolę do doktórki, że rentgen płucy w porządku, wnuki u niego były dziś w komplecie, na dworze mróz, w telewizji zapowiadali śnieg w całej Polsce, a u nas nie pada. 

Słucham go i myślę sobie, że dobrze mieć dziadka, do którego można w Dzień Dziadka zadzwonić. I myślę też, że czasem myślenie to za mało, więc zaraz, szybko mu to mówię. 

Dobrej nocy, Dobrzy Ludzie! 

M.

P.S. Kiedy żyła babcia, piekli z dziadkiem na kolejne chrzty/komunie święte/wesela dzieci, a potem wnuków, wielkie torty-jeże. Dziadek własnoręcznie strugał z migdałów perfekcyjne lasy igieł. Kiedy dziś lukruję ciastka wykałaczką, przypominam sobie te idealnie krągłe jeże z idealnie porozmieszczanymi na grzbietach igłami. Daty datami, liczby liczbami, ale nie byłoby tej wykałaczki gdyby nie tamte igły :)